Wat houdt de energie taxshift in voor de vastgoedsector?
De Vlaamse regering heeft deze zomer een voorontwerp van decreet voor de energietaxshift principieel goedgekeurd. Die moet elektriciteit goedkoper en fossiele brandstoffen duurder maken. Zo wil de regering elektrificatie, onder meer via warmtepompen en elektrische wagens, aantrekkelijker maken. De klemtoon in het energiebeleid verschuift steeds sterker naar het fossielvrij maken van zowel het gebouwenbestand als de industrie, het wagenpark, de landbouw, … Dat houdt in de praktijk de keuze in voor elektrificatie: de overschakeling naar elektriciteit als energiebron. Denk naast elektrische wagens vooral aan de massale uitrol van warmtepompen. Om dit mogelijk te maken is een taxshift op energie nodig. Die moet de prijs van fossiele brandstoffen opdrijven en elektriciteit goedkoper maken.
Waarom is een energietaxshift nodig?
Elektriciteit is in ons land vandaag ruim vier keer duurder dan aardgas. België heeft hiermee in verhouding tot de gasprijs de duurste elektriciteit van Europa, en in het algemeen is onze energiemarkt vandaag erg scheefgetrokken ten voordele van fossiel.
Deze scheefgetrokken energiemarkt brengt een enorm efficiëntieverlies met zich mee. Wie voor het verwarmen van de woning overstapt van fossiele verwarming naar een warmtepomp, vermindert zijn jaarlijkse CO2-uitstoot immers met een factor 3. Wie elektrisch rijdt, stoot jaarlijks zelfs drie tot vier keer minder CO2 uit dan wie op benzine of diesel rijdt. Probleem is echter dat verwarmen met een warmtepomp pas onder iedere omstandigheid de goedkoopste optie is wanneer de prijs van elektriciteit maximaal 2 tot 2,5 keer die van gas bedraagt. Experts pleiten dan ook al meer dan tien jaar voor een verschuiving van lasten van elektriciteit naar fossiele energie.
Net deze scheeftrekking beoogt de Vlaamse regering met haar energietaxshift aan te pakken. Deze ingreep zal, in combinatie met de aangekondigde maatregelen op federaal en EU-niveau, de prijsverhouding tussen elektriciteit en gas aanzienlijk verbeteren voor huishoudens en kmo’s.
Hoe wil Vlaanderen dit doen?
Aanvankelijk werd hiervoor gedacht aan een gewestelijke belasting op fossiele brandstof. In 2024 was zelfs al een bevoegdheid hiervoor ingevoegd in de grondwet. Vervolgens werd echter duidelijk dat het Europees Hof van Justitie een dergelijke bijkomende belasting niet zou aanvaarden, waardoor een andere oplossing moest worden gezocht.
De Vlaamse regering vond deze oplossing in het verschuiven van de lasten voor warmtekrachtcertificaten (WKC’s). De quotumplicht hiervoor ligt vandaag bij elektriciteitsleveranciers. De taxshift verschuift deze naar leveranciers van fossiele energie voor verwarmingsdoeleinden. Om de operatie verder netto budgetneutraal te maken voor een gezin met een gemiddeld gebruik past de Vlaamse overheid ook 174,6 miljoen euro bij uit ETS2. Dit is het emissiehandelsysteem dat in 2027 een uitbreiding kent.
Wat betekent dit voor de energiefactuur?
Naar schatting zal voor 70% van de huishoudens het nettoresultaat budgetneutraal blijven, of zullen er zelfs voordelen zijn. Een standaardgezin dat verwarmt op gas en tegelijk ook elektriciteit verbruikt zal in principe niks voelen van de taxshift. De elektriciteitsfactuur zal namelijk 80 euro goedkoper zijn en de gasfactuur wordt dan weer 80 euro duurder.
Wie in een appartement woont, verbruikt meestal minder. Voor die gezinnen zou de gasfactuur maar 38 euro duurder worden, en elektriciteit 57 euro goedkoper.
Twee belangrijke elementen zijn niet meegenomen in deze berekening. In 2030 gaat de btw op aardgas in principe van 6 naar 21%. Daarenboven zullen de exploitatiekosten van het gasnet waarschijnlijk constant blijven, terwijl het aantal gebruikers van aardgas wellicht zal krimpen. Deze zullen dus per hoofd duurder worden. Ook dit zal de totaalprijs van fossiele verwarming beïnvloeden.
Alles samengenomen zal de warmtepomp, die inherent efficiënter is dan fossiele verwarmingsvormen, voortaan dus in de overgrote meerderheid van de gevallen voordeliger zijn, en in ieder geval in woningen tot en met EPC-label C. Ook thuis een elektrische wagen laden zal (nog) voordeliger worden.
Wat zijn de volgende stappen?
De Vlaamse regering heeft hiermee het startschot gegeven van het regelgevend proces. De teksten liggen nu voor bij de adviesraden en moeten vervolgens nog naar de Raad van State en het Vlaams Parlement.
